head

 

 

 

ئازادی‌و ناسیۆنالیزم، لە دەرەوەی زۆنی سەوز و زەرد

 

 

 

رۆشنگەری

كوڕەكە لەو مەعدەنەیە كە نایەوێت بدۆڕێت، هەر كەسێكیش نەیەوێت بدۆڕێت شتی خراپی لێدەوەشێتەوە.

بەختیار عەلی لە رۆمانی كۆشكی باڵندە غەمگینەكان

 

 

ئەو رۆحانیەتە سیاسیەی میشیل فۆكۆ دەربارەی شۆرشی ئیسلامی ئێران باسی دەكرد و دواتر لەسەر ئەم مەسەلەیە رووبەڕوی ڕەخنەی توند بۆیەوە، لەو بۆچونانەوە سەرچاوەیگرتبوو كەلە رۆژهەڵات ئاین شتێك پێشكەشی كۆمەڵگای ئێرانی دەكات، كە زۆر لە ئایدیۆلۆژیا قوڵترە، قوڵترە لەبەرئەوەی هەموو گەلانی ئێرانی هێناوەتە سەر شانۆیەك بۆ دژایەتیكردنی فەرمانڕەوای فاشیستی            ئێران.

 فۆكۆ بە شۆرشی ئیسلامی ئێران زۆر سەرسام بووە، تەنانەت فۆكۆ لەوە تێنەگەیشتوە چۆن ئاین ئەو توانا مەزنەی بە گەلانی ئێران بەخشیوە بۆ دژایەتیكردنی سیستەمی ستەمكاری و دواكەوتویی و پاشكۆیەتی كۆڵۆنیالیزم...، لەبەرامبەردا فۆكۆ ئەوەشی نەشاردۆتەوە كە ئەو هەرگیز پشتگیری حكومەتێكی ئیسلامی ناكات لەوبارەیەوە فۆكۆ دەڵێت"هەست بە ئاسودەیی ناكەم كاتێك دەربارەی حكومەتی ئیسلامی قسەدەكەم چ وەك فكر یان نموونە، بەڵام كاریگەری هەبووە لەشێوەیەك لە شێوەكانی "ئیرادەی سیاسی" كاریگەری هەبوە لەسەر ئەو هەوڵانەی بۆ سیاسیكردنی بونیادی كۆمەڵایەتی و ئاینی دراون لە رووبەڕونەوەی كێشەكاندا، كاریگەریشی هەبووە لەسەر هەوڵەكانی كرانەوەی ڕەهەندێكی رۆحی لە سیاسەتدا" ئەگەرچی فۆكۆ لە پێشەنگی ئەو بیرمەندانەیە كە پشتگیری و پارێزەری ئازادی و دیموكراسی و نوێگەری بووە و دژی دەسەڵاتی سیوكراسیە كە چەندین دەیەیە رۆژئاوا ئەو شەڕەی لەگەڵا دەسەڵاتە سیوكراتیەكاندا كۆتایی پێهێناوە، بەڵام لە رووی سروشتی ئەو بزووتنەوەیەی شای ئێرانی هەرەسپێهێنا فۆكۆ ناتوانێت عجابی خۆی بەو بزوتنەوەیە بشارێتەوە، ئەم كردەیە وای لە فۆكۆ كردووە تەنانەت لەبەردەم ئەو كەسانەی پێیانوابوو كە شۆرشی ئێران، بریتیە لە شۆرشێكی ئیسلامی ترسناك لە ناوچەكەدا و شۆرشگێڕەكان"دەزانن چی ڕەتدەكەنەوە بەڵام نازانن چیان دەوێت"، بەڵام فۆكۆ لە پشتی شۆرشی ئیسلامی ئێران رۆحێكی سیاسی شك دەبرد كەبەناو ئەم بزوتنەوە میللیەدا  دەگوزەرا.

لەم وتارەدا ئەوەندەی بكرێت روناكیدەخەینەسەر ئەو رووداوانەی سەردەمێك هەڵگری رۆحێكی سیاسیە بووە لە نێو بزوتنەوەی ناسیونالیستی كوردیدا، كە هەمیشە شەیدای بە دەستهێنانی ئازادی و سەربەخۆیی بووە بۆ گەلی كورد، بێگومان لەو پێناوەدا سەدان هەزار قوربانی و ماڵوێرانی و كوێرەوەری بەسەر میللەتەكەماندا هاتووە، راستیەكەی بزوتنەوەی رزگاریخوازی كورد لە پشتی هەموو سەركەوتن و شكستێكەوە ئەو رۆحەی نەفەوتاندووە كە بەنێو شۆڕشدا وەك شادەماری ژیاندۆستی گوزەری دەكرد، رۆحێك لە قوڵایدا بریتی بوو لە هەستی نەتەوەیی و كوردبوون بەرامبەر جیهان، هەستێكی تیوریزەنەكراو و فەرامۆشكراو لە رووی تیوری و فەلسەفاندنەوە، بەڵام لەسەر ئەرزی واقع نەتەوەیەكی پەرتەوازە و دابەشكراو و هەنجن هەنجنمان دەبینیەوە، كەبەردەوام بە حەماسەتێكی زۆرەوە رووبەڕوی دوژمنەكەی دەبۆیەوە.

 بزوتنەوەی ناسیونالیستی كوردی هەردەم لە شۆرشی چەكداریدا گوزارشتی لە خۆیكردووە، دیارە شۆڕش لەبەرامبەر بەعسدا هەڵگری جۆرێك رۆحیانەتی سیاسی بووە، هەر ئەو رۆحە! ماتەوزەی خەباتی چەكداری و بەرەنگاری و مانەوەبووە، تا ئەندازەیەكی زۆر ئەو رۆحە لە رووی فكری و مەعریفیەوە نەخوێندراوەتەوە، بۆیە هەردەم شكست و سەركەوتنە گەورەكان وەك دوولایەنی خۆرسكی و بەرەنجامی هێزەكان تەفسیركراوە، راستیەكەی بێ لێكدانەوەی قوڵا كارەساتەكان بەسەرماندا تێپەڕیون.

هەشتاكان بزوتنەوەی شۆرشگێری كورد، لە جەوهەردا رۆحێكی سیاسی نادیار بە نێو جەستەیدا گوزەری دەكرد، رۆحێكی نادیار لە ئەدەبیاتی بەرەنگاری و جەستەی یەك بەیەكی پێشمەرگەكاندا ئامادەی هەبووە، ئەگەرچی بڕێكی زۆری ئەم رۆحە لە بەرامبەر یەكتردا خاڵی كراوەتەوە و مێژووی شەڕی براكوژی لە شاخدا پێ تۆماركراوە، بەڵام ئامادەیی ئەو رۆحە سیاسیە لە هەشتاكاندا، وەك داستان و جۆرێك لە خەیاڵی قوڵ دەردەكەوت، توخمە سەرەكیەكانی ئەو رۆحیانەتە سیاسییە تەنها لەوەدا دەرنەدەكەوت كە دوو هێزی نابەرامبەر بەیەكتر لە شەڕێكی خوێناویدابوون، بەڵكو لەوەدا بوو هێزی پێشمەرگە وەك مژدەبەخشی ئازادی و سەربەخۆیی گەلی كورد بەرامبەر بەعس راوەستابوو، راستیەكەی لە كارەكتەری زۆر لە سیاسەتمەدارانی سەردەمی شاخدا جۆرێك ئیلهام و قودرەت و نوری رۆحانیان هەبووە، كە مرۆڤ بە ئاسانی دەیتوانی لە كەسانی تر جیان بكاتەوە، تەنانەت مرۆڤ لە رێگەی ئەو ئێزگانەی بە هەزار تەشویش و ماندوبوونی زۆرەوە گوێبیستی چالاكیەكانیان دەبوین، دەمانزانی لەپشتی ئەم چالاكیانەوە رۆحێك هەیە توانا بە پێشمەرگەكان دەبەخشێت، دەنا ئەو شەڕانە شەڕی تەقەمەنی و چەكەكانی پێشمەرگە نەبووە بەرامبەر سوپای بەعس، راستیەكەی ئەو رۆحە بریتی بوو لە هەستی نەتەوەیی و كوردبون، وەك پرۆژەی یاخیبوون بەرامبەر جیهانێكی بێدەنگ و توندوتیژ.

 شۆرشگێڕەكان بە تەنها فریادڕەسێكی سانا و خەباتگێر و سەربازێكی وونی ناو شاخەكان نەبوون، بەڵكو ئەوان شتێك لە رۆحانیەتی سیاسیان هەبوو، كەلە جەوهەردا هەڵگری سومبلی نەتەوە و ئازادی بوون!

حیكایەتی پێشمەرگە و شاخ و شۆرش لەگەڵا راپەریندا زۆر بە سانایی ئاوێتەی حیكایەتی دانیشتوانی شارەكان بونەوە، وەك ئەوەی شار لە چاوەڕوانیەكی درێژوەختدا بوو بێت بۆ كوڕانی شاخ، لە شاردا ئەمان كە هێشتا تەپوتۆزی شاخ و مەنفای ئێرانیان پێوەمابوو، توانیان پەلاماری هەموو شتێكبدەن، توانیان لەگەڵا شارنشینەكاندا قەڵا سەختەكانی بەعس تێكوپێك بدەن، ساتێكیش خۆیان بینییەوە لەسەر كورسی دەسەڵات و دەستیانكرد بە نوسینەوەی مێژووی دەسەڵاتدارێتیان لە نێو شارەكاندا، ئەمان و رۆحیانەتی سیاسی، ئەمان و شۆرش و ئازادی، ئەمان و نەتەوە و شوناس بە جۆرێك لە جۆرەكان وەك دوو جەمسەر دژ بەیەك لێكدووركەوتنەوە.

لە دوای روخانی بەعس و لەگەڵا یەكەمین پێخستنەسەر شەقامە قیرتاوكراوەكانی شار و یەكەمین كورسی دەسەڵات و دواهەمین مۆدیلی ئۆتۆمبێلە بەرزەكاندا، ئیدی وردە وردە ئەو رۆحەی لە شاخ هەیانبوو بە ئاسماندا هەڵكشا و سەرزەمین و ناخی كارەكتەرەكانی ئەوانی جێهێشت، هەموانیش تێگەیشتین ئەمانە وەك ئێمە بنیادەمن و هیچ جیاوازیەكیان لەگەڵا ئێمەدا نییە! ئەوان نەوەی ئەم كۆمەڵگایەن، تەنانەت بەپێی ئەزموون و چەندین ساڵی دوای راپەرین تێگەیشتن كە ئەمان نەك هەر وەك فریادڕەس و نەوەی رۆحانی ئەم میللەت نەماون، بەڵكو دەركەوت ئەمانە مۆدیلێكن لەو مۆدیلانەی چەندین ساڵە ئازاربەخشن! بەراست لە چ خەوێك بەخەبەرهاتینەوە؟ لە چ وێناكردنێك پاككراینەوە؟ لە چ رۆحێك داشۆراینەوە؟

تا ئەندازەیەكی زۆر لە رێگەی چەندین رۆژنامە و گۆڤار و بڵاوكراوەی سەربەخۆ و ئازادەوە، بەشێكی زۆری جەمسەرەكانی ململانێی ئێستای گۆرەپانی سیاسی كوردستان لەو واهیمە و نور و قودرەتە رۆحانیە پاكراوەتەوە كە خوازیاربوو، ڕەهەندەكانی ئازادی و سومبلەكانی نەتەوە لەچەند كەسایەتی و بنەماڵەیەكدا كورتبكاتەوە.

لە ئێستادا گەمەیەكی سیاسی ترسناك لە ئارادایە كە دەخوازێت بەناوی خەباتی شاخ و كوردایەتیەوە، لێدانێكی ترسناك لە كەسایەتی تاكی كوردی بدات و ئەو فێڵا و تەڵەكەبازی و گەمە ناشیرینانەی سیاسیەكان بۆ كۆكردنەوەی سامان لەناو شارەكاندا بەكاری دەهێنن، بە كوردایەتی و خەباتی شاخیان بە خەڵكی بفرۆشنەوە! هەوڵێكی ترسناك لەئارادایە بۆ ئەوەی ستراتیژی دەسەڵاتدارێتی دوو خێزان بەسەر نەتەوە و سیاسەت و مقدەراتی ئەم میللەتەدا بە خەبات و كوردایەتی ئەژماربكرێت، راستیەكەی لە پشتی ئەم ئیشكردنەوە هەوڵێك هەیە لە رێگەی چەند كەناڵێكی حزبیەوە گەرەكیەتی پێمان بڵێت: ئەوە كوڕانی شۆرشگێڕی شاخ و سیاسیەكانی شارن بونەتە پارێزەری رۆحی نەتەوە و ئازادی میللەتەكەمان، لەولایشەوە نەتەوەیەكی دابەشكراو و خاكێكی سوتماك و هەزاران گوندی چۆڵەوانی و زەویەكی زەردباو و شارێكی بێ شارستانی دەبینینەوە....

 

لە دوای 25/7 گۆران بەرێوەیە....

مێژووی دوای راپەرین چەندین رووداوی ترسناك و لەبیرنەكراوی بۆ تۆماركردوین، ئەزموونی دەسەڵاتدارێتی كوردی ئەزموونێكە لە نێو بازنەیەكی داخراودا دەسوڕێتەوە، مێژوویەكە توخمە یاخیەكانی شاخ دەینوسنەوە، ئەم مێژووە هێندەی بە كارەسات و شەڕی ناوخۆ و رووداوی تاقەتپروكێندا تێدەپەرێت، نیوهێندە دەوڵەمەند نییە بە ئیشكردن بۆ بونیادنانی دەسەڵاتی یاسا و ئازادی و دیموكراسی، ئەو وێستگانەی مێژووی دوای راپەرینی پێدا تێدەپەرێت لە شەڕی ئیسلامیەكانەوە بۆ شەڕی كۆمۆنیستەكان و شەڕی پەكەكە و خیانەتی سی ویەكی ئاب و كارەساتی خێڵی حەمە و دابەشبوونی حكومەت بەسەر دوو ئیدارە و چەندین كارەساتی تردا، وای لە شەقامی                         كوردی كردبوو بێ ئیرادەیی نیشانبدات بەرامبەر دەسەڵاتدارێتی یەكێتی و پارتی.

 لە رابردوودا! چانسی یەكێتی و پارتی لەوەدابووە ئەلتەرناتیفێكی بەهێز رووبەرویان نەبۆتەوە، هەركە دەرفەتێكی گونجاو هەڵكەوت، شەقامی كوردی ناڕەزایی و توڕەبوونەكانی خۆی نەشاردەوە بەرامبەر ئەو دوو هێزەی 18 ساڵە حوكمڕانی ئەم هەرێمە دەكەن، 25/7 سەرەتای دەربڕیی ئەو ناڕەزایەتیانەبوو كە لە بزوتنەوەی گۆڕاندا خۆی بینیەوە، ئیدی دەنگە ناڕازیەكان بەرەو ئەوەچوون گۆڕانێك لە مۆدیلی دەسەڵاتی خێڵەكی و نادادپەروەری یەكێتی و پارتیدا ئەنجامبدەن.

بۆ بزوتنەوەی گۆڕان كە راستەوخۆ گوزارشتبوو لە ناڕەزایەتیەكانی خەڵك بەرامبەر دەسەڵاتێكی نادادپەروەر و نابەرهەمهێن و خەمسارد بەرامبەر كێشەگەلێكی زۆری نەتەوایەتی، دەسەڵاتێك لە ستراتیژدا بریتیە لە كاركردن بۆ باڵادەستی چەند گروپێك بەسەر كۆی ژیانی سیاسی و ئابوری و پنتەكانی دەسەڵاتدا، كارێكی زەحمەت بوو سەرتاپای ئەو دەسەڵاتە لێكبترازێنێت كە هەژدە ساڵە فەرمانڕەوایەتی دەكات، ئەوەی روویدا راماندەگرێت بەرامبەر ئەوەی گۆڕانێك روویدا و بەرەو ئاسۆیەكی جیاواز لە ئەزموونی یەكێتی و پارتی پەل دەكوتێت، ئاماژەكانی هەڵبژاردنی 25/7 كە تێدا لیستی گۆڕان توانی یەك لەسەر چواری كورسیەكانی پەرلەمان مسۆگەربكات، راستیەكی روونە كە بزوتنەوەی گۆڕان ئاراستەی سروشتی خۆی وەرگرتوە و بەرەو ئەوە هەنگاو دەنێت گۆڕان ببێتە فاكتێكی سیاسی و ئەلتەرناتیفێكی بەهێز لە گۆرەپانی سیاسی هەرێمدا، هێزێك توانای گۆڕینی هاوكێشە سیاسیەكانی هەیە، راستیەكەی ئەمە جدیترین هەڕەشەیە كەلە دوای راپەرینەوە رووبەروی زۆنی سەوز و زەرد بووبێتەوە، لە دۆخێكی ئاوادا كە بارگاویە بە هەڵچون و داچون، گۆڕان لە شكڵبەندی دەسەڵاتدا هەروا بەسانایی تێناپەڕێت، لە دۆخێكداین نزیكە لە لێوارەكانی پێكدادانی هاوڕێكانی دوێنێ و یەكگرتنەوەی دوژمنە دێرینەكان، دۆخێك لێوانلێوە لە چانسی گۆڕان و كۆتایهێنانی هەیمەنەی دەسەڵاتی 18 ساڵەی دەسەڵاتی یەكێتی و پارتی، لە دۆخێكداین گیانی لێبوردەیی لە نزمترین ئاستدایە، دیموكراسی وەك دروشمێكی بریقەدار بۆ پاوانكردنی دەسەڵات و شكاندنی ئەوانی تر بەكاردەهێندرێت، فرەیی وەك چەترێكە كە تەنها چەند دەنگێكی دەستەمۆكراو لەخۆدەگرێت، ئالەم دۆخەدا ئەستەمە وێنای گۆڕانێكی گشتگیرانە بكەین، هێندە هەیە هەموو ئەو هێزانەی دەكەونە دژایەتیكردنی بزوتنەوەی گۆڕان شكست دەهێنن و دەكەون، چونكە گۆڕان لەسەر جەستەی ئەوان نەشونما دەكات.

 
رۆشنگەری
وتار‌و بۆچوون

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت

سەعید کاکەیی

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین

مەریوان عەلی

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون

هەردی عەلی

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا...

ئاسۆ ئه‌مین

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی

سه‌وسه‌ن هیرانی

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە

سەعید کاکەیی

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز

مه‌ریوان عه‌لی

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌

سه‌لام مارف

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت

سه‌لام مارف

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری

بێستون محمو‌د

 
رؤشنطةرى

C 2010 All right reserved, roshngari.com