head

 

 

 

بارگەی دیپلۆماسیەتی هەرێمی كوردستان بەرەو كوێ‌ دەڕوات-2

 

 

 

سه‌عید كاكه‌یی

 

حكومەتی هەرێمی كوردستان لەنێوان پارادیپلۆماسی‌و پرۆتۆدیپلۆماسیەتدا

پاش پیاچوونەوەو هەڵسەنگاندنی هزرەكانی پارادیپلۆماسی‌و پرۆتۆدیپلۆماسی، با بگەڕێینەوە سەر شێوازی ئەركە دیپلۆماسیە دەرەكیەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان‌و بزانین كام ڕەوتە دیپلۆماسیە گونجاوترە بۆ دۆزی گەلی كوردستان‌و بە چ شێوارێك ئەرك‌و چالاكیەكان ئەنجام بدرێن؟

ووتاری فەرمی‌و زمانحاڵی گشتی حكومەتی هەرێمی كوردستان‌لە عێراق‌و دەرەوەی عێراقدا گوزارشت لە یەكپارچەیی خاك‌و ناوچەكانی "كۆماری عێراقی فیدراڵ" دەكات. سەرچاوەی ئەم ووتارە فەرمییە لەو مافە نەتەوەیی‌و فیدراڵیانەوە هەڵدەقوڵێن كە لە بەندو ماددە‌و بڕگە‌و خاڵەكانی دەستووری هەمیشەیی عێراقدا دیاریكراون. لە پاڵ ئەم ووتارەوەو بەهۆی كەمتەرخەمی ‌حكومەتی ناوەندی عێراق لە جێبەجێكردنی مەرجە ئاساییەكانی دەستووری عێراق، بەتایبەت ماددەكانی ١١٢و ١٢١و لەهەمووشیان گرنگتر ماددەی ١٤٠، حكومەتی هەرێمی كوردستان ووتارێكی هەڕەشە ئامێزی تایبەت بە جیاخوازیشی هەیەو لە ئەركە دیپلۆماتیەكانیدا هەندێ جار بەزەقی بەرچاو دەكەون.

وەك پێشتر ئاماژەی پێكرا، خاڵی چوارەمی ماددەی ١٢١ی دەستووری عێراق ڕێگای بە حكومەتی هەرێم داوە بۆ كردنەوەی نووسینگەی دیپلۆماسی لە باڵوێزخانە‌و كۆنسولگەری‌و ئەركە دیپلۆماتیەكانی دەرەوەی عێراقدا. بۆ جێبەجێكردنی ئەم خاڵە، كابینەی پێنجەمی حكومەتی هەرێم بە سەرۆكایەتی سەرەك وەزیرانی پێشوو—ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی—فەرمانی ژمارە ١٤٣ی لە بەرواری ٢٥/١/٢٠٠٩دا دەرهێنا كە ئەمەش بەشێكە لە دەقەكەی بەبێ دەستكاریكردنی هەڵە ڕێزمانی چاپیەكانی نێوی:

 

"فەرمان

پاڵپشت بە بڕگە ٤ لە ماددەی ١٢١ و بڕگە و ماددە پەیوەندارەكان لە دەستووری هەمیشەیی عێراقی فیدرال و ئاماژە بە ماددە (٢٢) لە سیستەمی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە (١)ی ١٥/٦/٢٠٠٦ بریارماندا:

یەكەم: فەرمانگەی پەیوەندیەكانی دەرەوە، فەرمانگەیەكی سەر بە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستانی عێراق دەبێت و هەڵدەستێت بەم كارانەی خوارەوە:

‌أ-          پتەو كردنی پێگەی حكومەتی هەرێمی لەگەڵ وڵاتانی دەرەوە لە بواری سیاسی و رۆشنبیری و كۆمەلایەتی و ئابووری و پەرەپێدان بە هەمەهەنگی لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی حكومەتی عێراقی فیدراڵ.

ب-        سەرپەرشتی كردنی نووسینگەكانی حكومەتی هەرێم لە وڵاتانی دەرەوە و هەوڵدان بۆ پتەو كردنی پەیوەندیەكانی حكومەت بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی عێراقی فیدراڵ.

ج-         رێكخستنی كاری نوێنەرایەتی وڵاتانی بیانی لە هەرێمی كوردستان و هەوڵدان بۆ گەشەپێدانی پەیوەندیە دوو قوڵیەكان بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی عێراقی فیدراڵ.

د-          سەرپەرشتی كردنی سەردانی شاندی بیانی بۆ هەرێم و دابینكردنی پێداویستیەكانی مانەوەیان و رێكخستنی بەرنامەی كار وهەماهەنگی كردن لەگەل لایەنە پەیوەندیدارەكان لە هەرێم و لە حكومەتی فیدراڵ.

هـ-        پەسەندكردنی بەڵگەنامە و بریكارنامەی دانیشتووانی هەرێم و هاوڵاتیان كە لە دەرەوەی وڵات ئەنجام دراون و لە لایەن نوێنەرایەتیەكانی حكومەتی هەرێم یان كونسوڵگەری و بالوێزخانەكانی عێراقی فیدراڵ پەسەند كراون بۆ بەكارهێنان لە ناو هەرێم و بە هەماهەنگی لەگەڵ حكومەتی فیدراڵ.

و-         مسۆگەر كردنی گەیاندنی پەیامی حكومەتی هەرێم بە جیهانی دەرەوە لە رێگەی سایتی حكومەتی هەرێم و پتەوكردنی پەیوەندیەكان لەگەڵ میدیای دەرەكی كاریگەر.

ز-         هەماهەنگی كردن لەگەڵ ئاژانسەكانی نەتەوەیەكگرتووەكان و رێكخراوە نێو دەوڵەتیەكان لە هەرێمی كوردستان ئەوانەی كە سروشت و شێوازی كاریان دەخوازێ هەماهەنگی لەگەڵ فەرمانگەی پەیوەندیەكانی دەرەوە بكەن.

ح-         هاوكاری و هەماهەنگی لەگەڵ دام و دەزگا پەیوەندیدارەكان لە سەر ئاستی هەرێمی كوردستان و كار كردن وەكو پرد و خاڵی پەیوەندی بە مەبەستی چەسپاندنی كاری دامەزراوەیی.

گ-        هاوكاری و هەماهەنگی لەگەڵ كۆمپانیا نێودەوڵەتیە بیانیەكان و وەبەرهێنەرانی بیانی بۆ هاندانی چالاكی ئابووری و وەبەرهێنان لە هەرێم.

ی-        رێكخستی پەیوەندیەكانی حكومەتی هەرێم لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی عێراق فیدراڵ بۆ مسۆگەر كردنی بەشداری هەرێم لە كۆڕ و كۆبوونەوە نێوەدەوڵەتیەكان، ئەویش لە رێگەی نووسینگەی بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندیەكان دەرەوە.

دووەم: ئەم فەرمانگەیە لەم بەڕێوەبەرایەتیانە پێك دێت:

١)  بەرێوبەرایەتی پەیوەندی پەیوەندیە نێودەوڵەتیەكان لە هەرێم:

فەرمانبەرێك بەرێوەی دەبات كە هەڵگری بروانامەی بەكالوریوس كەمتر نەبێت و هەلدەستێت بە سەرپەرستی كردنی كاروباری پەیوەندیە دوو قۆلییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەگەل ووڵاتانی بیانی و هەروەها رێكخستنی ئیش و كاری نوێنەرایەتی وڵاتانی بیانی لە هەرێمی كوردستان لە هەموو رووێكەوە.

ئەم بەرێوەبەرایەتیە لەم بەشانەی خوارەوە پێكدێت:

أ‌)          بەشی پەیوەندیە دەرەكیەكان

ب‌)        بەشی نوێنەرایەتی ووڵاتانی بیانی لە هەرێمی كوردستان.

٢) بەرێوەبەرایەتی نووسینگەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە دەرەوە:

فەرمانبەرێك بەڕیوەی دەبات كە هەڵگری بروانامەی بەكالوریوس كەمتر نەبێت و هەڵدەستێت بە رێكخستنی پەیوەندی نووسینگەكان لەگەڵ دام و دەزگا جیاجیاكانی حكومەتی هەرێم و سەرپەرشتی كردنی كاروباری نوێنەرایەتیەكان لە ووڵاتی دەرەوە لە رووی رۆشنبیری و كۆمەلایەتی و پەرەپێدان.

ئەم بەرێوەبەرایەتیە لەم بەشانەی خوارەوە پێك دێت:

أ‌-          بەشی رۆشنبیری

ب‌-        بەشی پەرەپێدان

٣) بەڕیوەبەرایەتی رێكخراوە نێودەوڵەتیەكان لە هەرێم:

فەرمانبەرێك بەڕیوەی دەبات كە هەڵگری بڕوانامەی بەكالۆریۆس كەمتر نەبێت و هەڵدەستێت بە سەرپەرشتیكردنی كاروباری ئاژانسەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان و رێكخراوە نێودەوڵەتیە حكومی و غەیرە حكومیەكان، هەوڵدان بۆ پتەوكردن و بەرەو پێشبردنی پەیوەندی حكومەت لەگەڵ رێكخراوە نیودەوڵەتیەكان و ئاژانسەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان.

ئەم بەڕێوبەرایەتیە لەم بەشانەی خوارەوە پێك دێت:

أ‌-          بەشی رێكخراوە نێودەولەتیەكان

ب‌-        بەشی ئاژانسەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان " (٢١).

لێرەدا بڕگەكانی ٤و ٥و ٦و ٧ی ماددەی دووەمی فەرمانەكە فەرامۆش دەكەین چونكە پەیوەندییەكی ڕاستەوخۆی بە تەوەری ئەم باسەوە نیەو خوێنەر دەتوانێت تەواوی دەقی فەرمانەكە لە بەشی كوردی ماڵپەڕی حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە بەدەست بهێنێت. ئەوی سەرنجیش بێت لەم فەرمانە تایبەت بە ئەركە دیپلۆماتیەكانی حكومەتی هەرێمدا، بەرچاونەكەوتنی ووشەی دیپلۆماسیەتە لە نێواخنەكەیدا. لەمە‌و لە هەڵەی ڕێزمانی بترازێت‌و بە بەراورد لەگەڵ بڕیارە هاوشێوە بیانیەكان، نووسەری ئەم باسە بە فەرمانێكی یاسایی‌و سیاسی بوێری دەناسێت بۆ بەڕیوەبردنی ئەركە دیپلۆماسیەكانی حكومەتی هەرێم.

خاڵەكانی ئەلف‌و بێ‌و جێ‌ی بڕگەی یەكەمی فەرمانەكە ڕاشكاوانە وەسفی ئەو ئەرك‌و چالاكیانە دەكات كە دەكەونە خانەی ڕەوتی پرۆتۆدیپلۆماسیەتەوە ئەگەر بێت‌و مەرجە پاشكۆییە نامولزەمەكانی خاڵەكان پشتگوێ بخەین. ئەگینا، ڕەوتی پارادیپلۆماسی، بەو پێیەی كە باسی لەسەر كرا، لەمە ڕوون‌و ئاشكراتر نابێت. بە فەرمانكردنی ئەركەكانی أ) "پتەو كردنی پێگەی حكومەتی هەرێمی لەگەڵ وڵاتانی دەرەوە لە بواری سیاسی و رۆشنبیری و كۆمەلایەتی و ئابووری و پەرەپیدان،" ب) "سەرپەرشتی كردنی نووسینگەكانی حكومەتی هەرێم لە وڵاتانی دەرەوە و هەوڵدان بۆ پتەو كردنی پەیوەندیەكانی حكومەت" و ج) "رێكخستنی كاری نوێنەرایەتی وڵاتانی بیانی لە هەرێمی كوردستان و هەوڵدان بۆ گەشەپێدانی پەیوەندیە دوو قوڵیەكان"زەمینە سازكردنێكی ئاشكرایە بۆ بەكارهێنان‌و سەپاندنی سەروەری نیشتیمانی بەسەر كاروبارە ناوخۆیی‌و دەرەكیەكانی هەرێمی كوردستاندا. ئەڵبەتە بۆ سەرخستن‌و پەرەپێدانی ئەم ڕەوش‌و دیاردە تازەیەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەسەر سەحنەی پەیوەندیە نێودەوڵەتیەكان‌و بەشداربوونی فەرمییانەی لە گەمە سیاسیە نێودەوڵەتیەكاندا، پێویستییەكی هەنوكەیی‌و بە پەلەی هەیە بۆ داڕشتنی ستراتیژیەتێكی نەتەویی كە تیاندا بەرژەوەندییە نیشتیمانی‌و نەتەوەییەكانی كوردستانی باشوور لە سەرووی هەموو بەها كۆمەڵایەتی‌و كولتورە حزبیەكانەوە بن.

بۆ تۆكمە‌و پتەوكردنی بەرژەوەنییە نەتەوەییەكان، حكومەتی هەرێمی كوردستان‌و حزبە سیاسیەكانی دەسەڵات‌و ئۆپۆزسیۆن ئەركێكی مێژوویی‌و ئەخلاقی زۆر گەورەیان لەسەرە بۆ چارەسەركردنی پەتاكانی گەندەڵی‌و نەپۆتیزمی ئیداری‌و سیاسی. بەهۆی ئەم دوو پەتایەوە توێژێكی بەرین لە پسپۆران‌و توانا زانستەكان‌و گەنجانی ڕۆشنبیرو كرێكاری پیشەیی لە دەسەڵات‌ ڕەنجاون‌و بواری گونجاوی خزمەتیان بۆ نەڕەخساوە.

لە تێكڕای بەرپرسان‌و كارمەندانی پانزە (١٥) نووسینگە دەرەكیەكانی حكومەتی هەرێمدا، كەسێك نابینرێنەوە هەڵگری بڕوانامەی ماجستێر بێت لە دانوستان یاخود پەیوەندیە نێودەوڵەتیەكانداو شارەزاییەكی ئەكادیمی هەبێت لەسەر هونەری دیپلۆماسی وەیاخود "حكومڕانیەتی جیهانی—Global Governance ". ئەمە لە كاتیكدا كە بە سەدان توانای كەسی هەڵگری بڕوانامەی باڵامان هەن لە هەندەراندا بڵاوەیان كردووەو بەرپرسێك نەبووە بە دڵسۆزی ئاوڕ لە تواناو خواستەكانیان بداتەوە. ئەم توانایانە خۆ گەربۆ كوردستانیش نەگونجێن، دەكرێ لە نووسینگەكانی حكومەتی هەرێمدا دامەزرێندرێن‌و سوود لە شارەزایی‌و پەیوەندیە بیانیەكانیان ببینتَت. بەرەی پۆلیساریۆ، كە بودجەی ساڵانەكەی ناكاتە یەك لە دەی بودجەی ساڵانەی هەرێمی كوردستان، پەنجاو حەوت نووسینگە‌و ئەركی دیپلۆماتیكی دەرەكی بەڕێوە دەبات؛ حكومەتی هەرێمی فلاندەرز لە بەلجیكا كە لە ١٩٩٣وە بە دەست ئابوورییەكی داتەپیوەوە دەناڵێنێت‌و بودجەی پارساڵی بیست‌و حەوت بلیۆن دۆلار كورتی هێنا، یانزە  نوێنەرایەتی دیپلۆماسی‌و هاشتاو هەشت نووسینگەی دەرەكی هەیە، كەچی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەبەرنامەی نزیكیدا پیلانی بۆ زیادكردنی نووسینگە دەرەكیەكانی نیە.

لە دوای ‌هەڵبژاردنە نیشتیمانیەكانی ٧ی ئاداری ٢٠١٠ەوە سیستیەكی سیاسی‌و ئیداری باڵی كێشاوەتە سەر كاروبارو چالاكیەكانی وەزارەتی دەرەوەی عێراق. ئاكامە سەرەتاییەكانی پێكەوەنانی حكومەتی ناوەندی ئایندەی عێراق ئاماژە بۆ ئەگەری لەدەستدانی پۆستی وەزیری دەرەوە دەكرێت كە لە پاش پرۆسەی ئازادی عێراقەوە بەدەست كوردەوە بووە. بێگومان لەدەستدانی ئەم پۆستە سەروەریەو كەوتنی بەدەست شۆفینیستەكانی نێو لیستی ئەلعیراقیە هەرگیز ئاكامی پۆزەتیڤی بۆ پارادیپلۆماسیەتی نابێت. هەربۆیە، چاكتر وایە كە حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ئێستاوە ئامادەباشی بكات بۆ:

أ‌-          پەلەكردن لە كردنەوەی نووسینگەی پەیوەندیە دەرەكیەكان لە هەموو ووڵاتانی ئەندامی جی ٨و جی٢٠دا

ب‌-        خۆئامادەكردن بۆ كردنەوەی نووسینگەی هەرێم لە هەموو باڵوێزخانەو كۆنسولگەریە عێراقیەكانداو بەتایبەت لە ووڵاتە ئیسلامی‌و ئەورویاییەكاندا پێش كشانەوەی تەواوی ‌هێزەكانی ئەمریكا لە عێراقەوە.

ت‌-        كردنەوەی نووسینگەی هەرێمی كوردستان لە هەموو ووڵاتە فیدراڵیەكانی جیهان‌و بایەخدان بە تەوەرە سیاسی‌و ڕۆشنبیری‌و ئابووریەكانیان.

پ‌-        ئامادەكردنی لێكۆڵینەوەو توێژینەوەو كارنامەی یاسایی‌و سیاسی لەسەر ئەگەرەكانی پێشێلكردنی یاسای نێودەوڵەتی لەلایەن وەزیری داهاتووی وەزارەتی دەرەوەی عێراق بۆ ئۆرگان‌و ئاژانسە یاساییە نێودەوڵەتەكانی سەربە نەتەوە یەكگرتووەكان.

ج‌-         ئامادەكردنی پڕۆژە یاسایەك بۆ گۆڕینی بڕگەی ٤ی ماددەی ١٢١ لە دەستووری هەمیشەیی عێراق بەمەبەستی بەشداربوونی حكومەتی هەرێم لە ئەنجامدانی دانوستان و واژۆو هەمواركردنی ئەو پەیماننامەو ڕێككەوتنە نێودەوڵەتیانەی كە ڕاستەوخۆ بەندن بە بەرژەوەنیە نەتەوەییەكانی گەلی كوردستانەوە.

بە كورتی، مادامێك ‌هەرێمی كوردستان‌و حكومەتەكەی شەرعیەتی یاسایی‌و دەستووریی عێراقیان بەدەستهێناوەو مادامێك ئەو شەعییەتە سەربەخۆیی ناوخۆیی بە دامەزراوە یاسایی‌و سیاسی‌و ئیداریەكانی هەرێم بەخشیوە، كەواتە حكومەتی هەرێم مافی چۆنیەتی ‌بەكارهێنانی پشكی خۆی هەیە لەو سەروەرییەی كە بەپێی یاسای نێودەوڵەتی تەنها بە عێراقی فیدراڵ ڕەوا بینراوە. داب‌و نەریتە یاساییە ناوخۆیی‌و نێودەوڵەتیەكان دان بەو ڕاستیە دەهێنن كە هەموو یاسایەك‌و پەیماننامە‌و ڕێككەوتنێك كەلێن‌و كەلەبەری خۆی هەیە. پارادیپلۆماسی‌و پرۆتۆدیپلۆماسی دوو هزری لۆژیكین كە نەتەوەی بێ ووڵاتی سەروەری بەكاری دەهێنێت بۆ بەفەرمی ناساندنی شوناسنامەو بەرژەوەندیە نەتەوەییە ڕاستەقینەكانی خۆی بە ئەكتەرە سەروەرەكانی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی. حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆی هەیە سوود لەم دوو ڕەوتە هزریانە وەربگرێت بەپێی ئەو هەلومەرجە ناوخۆیی‌و دەرەكیانەی كە لە ئارادان.

 

 

 سەرچاوەكان:


١-  United Nations, Treaty Series, vol. 500, p. 95.
٢-  Gunter, Michael M. (Spring 1996). The KDP-PUK Conflict in Northern Iraq. The Middle East Journal, Vol. 50, No. 2, pgs. 225-241
٣- نووسەری ئەم باسە لە نزیكەوە ئاگارداری بارگرژی‌و خراپی پەیوەندییەكانی ئەوێ ڕۆژێی نێوان نووسینگەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ‌لە واشنتۆن ‌و بەرپرسانی لقی (پدك)ە لە ئەمریكاو دوو باسیشم لەو بارەیەوە نووسیوەتەوەو بڵاوم كردوونەتەوە؛ یەكیان بە زمانی عەرەبی‌و لە ڕۆژنامەی "الحیاە"ی لەندەن لە ١٩٩٩دا بڵاوكرەوەتەوەو ئەویتریشیان بە زمانی ئینگلیزی‌و لە ماڵپەڕی كوردیشمیدیا لە بەهاری ساڵی ٢٠٠٠دا بڵاوكراوەتەوە.
٤- Makovsky, Alan. (1998). Kurdish agreement signals new U.S. commitment. PolicyWatch, 341. Retrieved from http://www.washingtoninstitute.org/templateC05.php?CID=1219
٥-   Federalism. (2010). Wikipedia. Retrieved November 24, 2010, from http://en.wikipedia.org/wiki/Federalism
٦- بڕوانە بڕگەی چوارەمی ماددەی ١٢١ی دەستووری هەمیشەیی عێراق بە زمانی ئینگلیزی كە لە بەشی ئینگلیزی ماڵپەری حكومەتی هەرێمی كوردستاندا بڵاوكراوەتەوە:

 http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=04030000&rnr=107&anr=12329
٧-  هەمان سەرچاوە.


٨-  Soldatos, Panayotis, (1990). “An Explanatory Framework for the Study of Federated States” in Hans J. Michelmann and Panayotis Soldatos (Eds), Federalism and International Relations: The Role of Subnational Units, Oxford: Clarendon Press
٩-    Duchacek, Ivo D. (1990). “Perforated Sovereignties: Toward a Typology of New Actors in International Relations” in Hans J. Michelmann and Panayotis Soldatos (Eds), Federalism and International Relations: The Role of Subnational Units, Oxford: Clarendon Press
١٠-  Paradiplomacy. (2010). Wikipedia. Retrieved November 25, 2010, from http://en.wikipedia.org/wiki/Paradiplomacy
١١- هەمان سەرچاوە.


١٢-  Kincaid, John. (1999). “The International Competence of US States and their Local Governments” in Aldecoa, Francisco and Keating, Michael (eds.), Paradiplomacy in Action: The Foreign Relations of Subnational Governments. London: Frank Cass Publishers, pp.111-133.
١٣-  Bélanger, Louis (1994). “La diplomatie culturelle des provinces canadiennes,” Études internationales, 25, pp. 421-452

١٤-  Buergenthal, Thomas and Sean N. Murphy. (2007). “Public International Law,” 4th Ed. Washington: Thomson/West Publishing Co., pp. 18-34.

١٥- هەمان سەرچاوەی سەرەوە. بڕوانە لاپەڕە ٢٤


١٦-    Cornago, Noe. (1999). “Diplomacy and Paradiplomacy in the Redefinition of International Security: Dimention of Conflict and Co-operation” in Aldecoa, Francisco and Michael Keating (eds.), Paradiplomacy in Action: The Foreign Relations of Subnational Governments. London: Frank Cass Publishers, pp.40-57.
 
١٧- Paquin, Stéphane (2002) ”Globalization, European integration and the rise of neo-nationalism in Scotland”. Nationalism and Ethnic Politics, 8: 1, 55-80. Retrieved from http://www.ieim.uqam.ca/IMG/pdf/paquin-6.pdf

١٨-   Duchacek, Ivo D. (1990). “Perforated Sovereignties: Toward a Typology of New Actors in International Relations” in Hans J. Michelmann and Panayotis Soldatos (Eds), Federalism and International Relations: The Role of Subnational Units, Oxford: Clarendon Press, pp. 17.
١٩- Hocking, Brian. (1999). “Patrolling the ‘frontier: Globalization, Localization and the ‘Actorness of Non-Central Governments.” Regional and Federal Studies 9, 1: 17-39.
٢٠- Der Derian, James. (1987). On Diplomacy: A Genealogy of Western Estrangement. Oxford: Basil Blackwell, pp. 000
٢١- بۆ داگرتن‌و خوێندنەوەی دەقی فەرمانی دامەزراندنی فەرمانگەی پەیوەندیەكانی دەرەوە(ی) حكومەتی هەرێمی كوردستان، تكایە سەردانی ئەم بەستەرەكەی خوارەوە بكە:


http://www.krg.org/uploads/documents/dfr_legal_Status.pdf

 

 

 

 

 

برۆ بۆ بەشی یەكەم

 
رۆشنگەری
وتار‌و بۆچوون

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت

سەعید کاکەیی

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین

مەریوان عەلی

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون

هەردی عەلی

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا...

ئاسۆ ئه‌مین

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی

سه‌وسه‌ن هیرانی

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە

سەعید کاکەیی

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز

مه‌ریوان عه‌لی

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌

سه‌لام مارف

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت

سه‌لام مارف

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری

بێستون محمو‌د

 
رؤشنطةرى

C 2010 All right reserved, roshngari.com