head

 

 

 

 

ئەی دز لەكوێـی، خاوەنماڵ هەموو شتەكانی برد

 

سەلام مارف

لەمێژووداو، بەتایبەت لە مێژووی ئەو گەلانەی كە كەوتوونەتە بەر چەوساندنەوەو بەتاڵانبردنی سەروسامان، ململانێی نێوان خاوەن حەق‌و تاڵانكەر، دڵسۆز‌و بەفیڕۆدەر، یان بە واتایەكی تۆ لە نێوان دزو خاوەنماڵدا هەمیشە ململانێیەكی بارگراویكراو بووە بە پیرۆزییەك، كە دەبێت هەمووان تا دواین ئاستەكانی توانامان بەرگری لێبكەین‌و بیپارێزین.

كوردیش یەكێكە لەو نەتەوانەی كە خاوەنی هەمان كەلتوری سیاسی‌و هەمان قوماش بووە، ئەمیش شۆڕشەكانی لەپێناو گێڕانەوەی سەروەت‌و سامانی دزراودا هەڵگیرساندووە، یان بەواتایەكی بڵێین لەژێر ئەو ناوەدا بەرپایكردووە. ئومێدی گەڕانەوەی شتەكان، مافەكان‌و سەروەتەكان بۆ خاوەنماڵ كراوەتە هاندەرێك بۆ گیانبەخشین‌و بەرخۆدان، كراوەتە بەهانەیەك بۆ رەوایەتیدان بە شۆڕش‌و گیانبازی. هەستی  گیانبازییەكان لە كۆمەڵگای ئێمەدا، لە هەستێك زیاتر تێپەڕ بووە‌و بووەتە كەلتورێك، بووەتە پێوانەیەكی وەها، كە دەمێكە تاكەكانی ئێمەی پێدەپێورێت.

بەڵام ئەم كەلتوری دڵسۆزی‌و ئەم كەلتوری گێڕانەوەی ماڵی دزراو بۆ خاوەن ماڵ نەبووەتە بەشێك لە هوشیاری، ئەوە تەنیا وەك كەلتورێكی ساختە، ژێرپێ‌ چۆڵا‌و فشۆڵا دەركەوتووە‌و ئاراستەی رەوایەتیدان‌و گشتاندنەكەی وەك مەوجی رادیۆ بە هەر لایەكدا ویسترابێت، گێڕدراوە. كەلتوری گەڕانەوەی ماف بۆ خاوەن ماف زیاتر لە درۆیەكی بێمانە چووە، بەڵام درۆیەكی وەها، كە توانیویەتی ئاستێك لە هێزی گەرمكردن‌و هێنانە جوڵەی تیا بووبێت.

كەمترین ئاماژەكانی هەر بزووتنەوەیەكی كوردی، وەستانەوە بووە لەسەر ئەو هەستجوڵاندنەی ئاماژەی بۆ كرا، بۆیە دەبینین كە چۆن سەروەت، سامان‌و بەهای دزراو، هەر تەنیا وەك بەدەستهێنانی كەرەستەیەكی مادی بۆ خاوەنەكەی سەیر نەكراوە، بەڵكو لەوەیش واوەتر چووە‌و بووەتە كەرەستەیەكی ئایدیۆلۆژی‌و لە هەژاری مەعریفەی شۆڕشدا، جێگای هەرە بیركردنەوە قوڵەكانی گرتبوەوە.

بەڵام ئایا ئەوەی كە بیركردنەوەیەكی لەو جۆرەی هێنانە بەرهەم، سەروسیمای پێدا‌و تا ئاستی بەهایەكی پیرۆز بەرزیكردەوە، خۆی پێی وەفادار بووە؟ توانیویەتی بەهای بەهایەك، كە خۆی بەرهەمیهێنانەوە لە ئاستەكانی خۆیدا بهێڵێتەوە؟ بەدڵنیاییەوە ئەتوانین بڵێین نا. نا، لەبەر ئەوەی كە بەهای گەڕانەوەی ماف بۆ مافخوراو، بەرئەنجامێكی پێچەوانەی لێدەكەوێتەوە‌و لەبەرامبەردا، جارێكی تر كارەكتەرانی هەمان سیناریۆ جێگاكانیان دەگۆڕنەوە‌و بەرگە كۆنەكان لەبەر دەكەنەوە‌و درێژە بە نمایشەكە دەدەنەوە.

لەناو سامانی دزراودا، ئەگەر چاوپۆشی لە هەموو ئەوانە بكەین، كە خوران‌و ئاودیوی قورگ‌و گیرفانكران، ئەوا نەوت وەك دیارترین‌و ئامادەترین نمونە لەبەر دەستماندایە.

نەوت لە مێژووی ئێمەدا تەنیا بەرهەمێك لە بەرهەمەكانی سروشت نەبووە، كە بەڕێكەوتێك لە رێكەوتەكان كەوتبێتە ژێر پێی ئێمەوە، ئەو تا ئاستی بەها پیرۆزەكان چووە‌و لەگەڵا خۆیشیدا شارو ناوچەكانی كردووەتە شوێنگەی پیرۆز، هەر نەوت بوو كە كەركوكێكی وێران‌و پەراوێزخراوی والێكرد وەك دڵا یان وەك پەرستگاو قودسی ئێمە ئاماژەی بۆ بكرێت.

ئێستا ئەم نەوتە، ئەگەر بە پێوانەكانی دوێنێنی شاخ‌و بەگوێرەی ئەو ئایدیۆلۆژییا ئاوەژووەی، كە هەبووە، هەڵبسەنگێنین، كەوتۆتەوە دەست خاوەن ماڵا. بەڵام هێشتا حیكایەتی دز‌و خاوەن ماڵا وەك خۆی ماوەتەوە‌و رۆژانێكی زۆر بە بەرچاومانەوە خاوەن ماڵ دەكەوتە باوەشپیاكردن بەو نەوتەدا‌و بە رۆژی روون، رەوانەی ئەو شوێنانەی دەكرد، كە كەسمان نەیدەتوانی سەروسۆراخێكی بزانێت، كاتێكیش كە خاوەنماڵا بە رۆژی ر وون‌و بەو حاڵەوە بینرا، رێگای لێدەگرن‌و نایەڵن بەو شێوەیە درێژە بە بردن‌و بە فیرۆدانی ماڵەكەی خۆی بدات. بەڵام ئەمە نابێتە كۆتایی دێڕ‌و جارێكی تر، لەنیوەشەودا، ئەو كاتەی چراكان كوژاونەتەوە‌و چاوەكان كەوتوونەتە قوڵایی خەوەوە، دێت‌و بەدزی دزانەوە ماڵەكەی خۆی دەدات بە شانیدا‌و ئەوەندەی دووردەخاتەوە، كە كەس سەروسۆراخی نەزانێت.

ئایا لە شەوانێكی وەها تاریك‌و شەوەزەنگدا، دەتوانین چی بەو خاوەنماڵە بڵێن؟ كەسێك كە سكی بە ماڵەكەی خۆی نەسوتێت‌و تاڵانی بكات، كەسێك كە چاوەڕوانی تاریكی‌و شەوە زەنگ بكات تا ماڵەكەی خۆی تێدا تاڵان بكات، شایانی چی پێوتنێكە. بەڕاستی حاڵەتێكی لەو جۆرە، یەكێكە لەو حاڵەتانەی كە دەمانحەپەسێنێت‌و  هەر بەو حەپەساوییەش وڕێنەی وەهامان پێدەكات كە نەوترابێت، وڕێنەیەك وەك ئەوەی ناچا بیت پەنا بۆ  دز بەریت‌و پڕ بە قورگت هاوار بكەی ئەی دز تۆ لە كوێی، خاوەنماڵ هەموو شتەكانی برد!!

 

 

 

 
رۆشنگەری
سه‌رجه‌م بۆچوونه‌كان

-

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت...سەعید کاکەیی

-

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین...مەریوان عەلی

-

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون...هەردی عەلی

-

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا......ئاسۆ ئه‌مین

-

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە...سەعید کاکەیی

-

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌...سه‌لام مارف

-

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت...سه‌لام مارف

-

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری...بێستون محمو‌د

-

حه‌ڤده‌ی شوبات وه‌ك چه‌ركه‌ساتێكی به‌رده‌وام...بێستون محمود

-

ئایا (داوود پێغه‌مبه‌ر) مرۆڤێكی دادپه‌روه‌ر بووه‌؟...شازین هێرش

-

ئیسرائیلیات له‌ سیره‌ی موحه‌مه‌ددا...شازین هێرش

-

هه‌ڕه‌شه‌كانی به‌غدا جدین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیخوان وەك بەڵتەجە...سەلام مارف

-

مرۆڤ, كائینه‌ به‌نرخه‌كه‌ی سه‌رزه‌مین...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

كاتژمێر: چاره‌ك بۆ سفر...یاسین ره‌فیق

-

ئێمه‌ چ جۆره‌ مرۆڤێكین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

كام ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم؟...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

دژه‌ دیموكراسی، شه‌رێكی به‌رپاكراو، له‌گه‌ڵ هه‌مووان...هه‌ردی عه‌لی

-

ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانه‌ی بێ ده‌سه‌ڵاتن...مه‌ریوان عه‌لی

-

داگیركردنی كۆمه‌ڵگا، له‌شه‌ری ناوخۆوه‌ بۆ ستراتیژی سیاسی...راسان

-

یەك رۆژی ماوە بۆ 31 ئاب...سەردەشت زانكۆ

-

فه‌رشه‌كه‌ی دیرك و نه‌وته‌كه‌ی هه‌رێم...هه‌ردی عه‌لی

-

پێگەی كارو پێوانە جێندەرییەكان...سەلام مارف

-

مام جه‌لال، ئه‌و مه‌رگه‌ی زۆرترین لێكدانه‌وه‌ و گۆڕان به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت...ساسان كریم

-

ته‌مه‌نی دیكتاتۆرێك...مه‌ریوان عه‌لی

-

حزب و ئینتمای نیشتمانی...روشیدی سه‌یدا

-

سەرنجێك دەربارەی ئازادی مرۆڤ...بەیان حامید

-

یەكەمین خۆپیشاندان لەسەر بودجە...هەردی عەلی

-

دادوەری كۆمەڵایەتی و بودجە...راسان

-

خۆپیشاندان و مەلاكان.. رایەكی جیاواز...مەریوان عەلی

-

جەهەنەم دەرگاكانی كراوەتەوە.. هاوارێكی نەبیستراو..!...هەردی عەلی

-

ئەنفال لە بیرەوەری ئێمەدا...بەیان حامید

-

راپەرین و فاشیزم... دەرفەتێکی زێرین بەڵام...مەریوان عەلی

-

دەسەڵات و سیاسەت...محەمەد حەکیمی

-

تفەنگەكان لابەرن نۆبەی قەڵەمەكانە...بەیان حامید

-

جیهانی گۆڕاو و دنیای نەگۆڕی ئێمە...هەردی عەلی

-

ھەرگیز ناژین !؟... ئومێد حمە عەلی

-

سەرەتایەک دەربارەی ناتوندوتیژی...مەریوان عەلی

-

به‌یادی حه‌ڤده‌ی شوباته‌وه‌: دێویش بن ده‌كه‌ون...راسان

-

فەلسەفە و ئومێد...ریبوار سیوەلی

-

ڕوداوەکانی بادینان، گۆشەیەک لە ململانێیەکی کۆنەپەرستانە...عەبدوڵا مەحمود

-

له‌په‌راوێزی ته‌قاندنه‌وه‌ی بۆمبیكی كیمیاویی دا چیم دی...سه‌ڵاح جه‌میل

-

بێدەنگی و سزا...مەریوان عەلی

-

هێڵە سورەكان چۆن كۆتایی پێدەهێندرێت؟...مەریوان عەلی

-

پڕۆژەو پاکیجەکانی چاکسازی، ... عەبدوڵا مەحمود

-

لە كوردستان چی روویدا؟...مەریوان عەلی

-

داهات و بودجە بەدەست میلیشیاوە... عەبدوڵا مەحمود

-

قوتابخانەی فرانكفۆرت، لە رەخنەی فكرەوە بۆ رەخنەی كۆمەڵگا...ئیبراهیم ئەلحەیدەری

-

میدیاکان و ده‌سه‌ڵات...د.فه‌ره‌یدوون وه‌ردی نژاد

-

ڕاگه‌یاندن، سیاسه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌جیهاندا... ئا: محه‌مه‌د حه‌کیمی

-

دیموكراسیەت، ناتوندوتیژی و بەربەرەكانی...مەریوان عەلی

-

یورگن هابرماس و پرسی دموکراسی...ئا: محه‌ممه‌د حه‌کیمی

-

شۆڕشه‌کان...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئەخلاقی بەپرسیارێتی...مەریوان عەلی

-

نەوەیەكی تورە، لە شەرعیەتی شۆرشگێری...مەریوان عەلی

-

بۆچی حكومەت هەڵوەشێتەوە؟...هەردی عەلی

-

با بەس بێ کورد کوژی‌...دەستەیەك لە نووسەرو ڕۆشنبیرو هونەرمەندانی کورد لە کەنەدا

-

سیاسەتی واقعی و هەڵوێستی سیاسی...هەردی عەلی

-

گۆران لە نەگۆردا، هەنگاوێك بۆ ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات...راسان عەلی

-

لە یاداشتەوە بۆ گۆران...مەریوان عەلی

-

دیموكراسی لە ڕەهەندێكی ترەوە ????????...مەریوان عەلی

-

سەرنجێك لەسەر شكاندنی بێدەنگی...راسان

-

سیاسەتی دیموكراسیانە لە هەرێمەكەی ئێمەدا...مەریوان عەلی

-

سەردەمی هەڕەشەی مەستەشارەكان...سەلام مارف

-

شانازی ئازادی رادەربرین لەبەردەم پرسیاردا...هەردی عەلی

-

پرسیار لە ئازادی...مەریوان عەلی

-

بڵانسی هێزەكان و ناكۆكیە سیاسیەكان...راسان عەلی

-

تابلۆ شێواوەكەی هەولێر...سەلام مارف

-

پشتگیری بۆ كەمپەینی كۆمپانیای ووشە...گۆڤاری رۆشنگەری

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌کته‌ر کێیه‌و کێ ئه‌کته‌ره‌؟...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌فسون و ئاماده‌بونی ئه‌کته‌ر...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ڕۆشنبیر و خه‌ڵک و ده‌سه‌ڵات ...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ٢٠١١ دا و داهاتوویەکی نەدیار...سەعید کاکەیی

-

ئەی دز لەكوێـی، خاوەنماڵ هەموو شتەكانی برد...سەلام مارف

-

لـیبرالیزم و پێداویسته‌كانی ده‌سه‌ڵاتی كوردستانی ...سه‌عید كاكه‌یی

-

ئۆتۆمبیـــل و تۆپبــاران ...هەردی عەلی

-

رۆژێك بەرلە پشووی پەرلەمان...راسان عەلی

-

بەرگرتن لە هێرشەكان.. لە پەراوێزی مافەكانی مرۆڤدا... ئومێد ئەمین

-

دیموكراسی و هەڕەشە...مەریوان عەلی

-

لە نێوان ئەخلاق‌و سیاسەتدا .. هەڵوەستەیەك...زوبێر رەسوڵ

-

مقدەس چۆن بە لەناوبردن دەپارێزرێت؟...مەریوان عەلی

-

كوشتن وەك تۆڵەسەندنەوە لە قەڵەم...هەردی عەلی

-

بەیاننامەی ناڕەزایەتی...گۆڤاری رۆشنگەری

-

بۆچی نێوەندێك بۆ رۆشنگەری؟...مەریوان عەلی

 

 

رۆشنگەری
وتار‌و بۆچوون

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت

سەعید کاکەیی

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین

مەریوان عەلی

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون

هەردی عەلی

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا...

ئاسۆ ئه‌مین

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی

سه‌وسه‌ن هیرانی

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە

سەعید کاکەیی

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز

مه‌ریوان عه‌لی

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌

سه‌لام مارف

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت

سه‌لام مارف

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری

بێستون محمو‌د

رؤشنطةرى

C 2010 All right reserved, roshngari.com