head

 

 

 

 

سیاسەتی واقعی و هەڵوێستی سیاسی

 

هەردی عەلی

گرفتی نێوان سیاسەت و واقع، لەو خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت كە سیاسەت لە هەموو كایە كۆمەڵایەتیەكان زیاتر پابەندی واقعە، راستیەكەی كاری سیاسەت تەماسی راستەوخۆیە لەسەر ئەو رووبەرانەی كە واقع پێك دەهێنن، بەبێ واقع بینی سیاسەتیش كەموكورت دەهێنیت، هەروەك بەبێ تەماشاكردنی ئەو پانتاییانەی لە واقعدا كاریگەری لەسەر جوڵە كۆمەڵایەتی و ئابوری و فەرهەنگییەكان هەیە دووبارە دەبێتەوە كورت بینی لە سیاسەتدا، برێكی زۆری ئەم سەرنجە لەسەر ئەو راستیە هەڵدەچنرێت كەلە پشتی هەموو واقعێكەوە جۆرێك سیاسەت هەیە.

پرسیارێكی سادە لە ئێستادا رووبەرومان دەبێتەوە ئەوەیە، ئایا لە دەرەوەی واقع سەرزەمین و شوێنێكی تر هەیە سیاسەت كاری لەسەر بكات؟ بەو سیفەتەی سیاسەت واتە ئیدارەدان و هونەری بەرێوەبردنی جومگەكانی دەسەڵات... بەبێ واقع یان راستر بەبێ كاركردن لەسەر فێڵدە سەرەكییەكان ناو واقع ناكرێت شتێك هەبێت ناوی سیاسەت بێت یان مومارەسەی سیاسی بێت.

تەنها حاڵەتێك هەیە سیاسەت لە واقع دادەبرێت ئەویش تێنەگەیشتنە لە واقع و خەیاڵپڵاوە بە واقعێكی ترەوە كە واقعی ئێستا نییە. لە نێوان واقعدا سیاسەت هەزاران ریشاڵ و پەیوەندی هەیە، بەڵام لەنێوان سیاسەت و ناواقعدا(یاخود خەیاڵدا) تەنها زاكیرە هەیە، تەنها زاكیرەی ئەو مرۆڤە تاكوتەرانە هەیە كەلەو دیو واقعەوە تەماشای دنیایەكی تر دەكەن كە دنیای ئێمە نییە، وێنەی شوێنێك دەكێشنن كە شوێنی ئێمە نییە، بیرلە جۆرێك رایكردنی كارەكان و دامەزراوەكان و دەسەڵات دەكەنەوە كەلە ئێستادا بوونی نییە، بەكورتی ئەم تەماشاكردنە بۆ سیاسەت جۆرێكە لە یۆتۆبیا كە كەموزۆر لەگەڵا پێدراو و توخمە سیاسیەكاندا ناكۆك و دژ دێتەوە، لە ژێرسێبەری ئەم جۆرە تەماشاكردنانەدا دەشێت تا ئاستێكی زۆر هاوكاریمان بكات بۆ تەفسیركردنی ئەو هێزە توندڕەوانەی بەشێوەیەكی رادیكاڵانە واقع ڕەتدەكەنەوە و تا ئەندازەیەكی زۆر مەستدەبن بە جۆرێك خەیاڵ كە مەرگیش بەلایانەوە سانایە بۆ ئەو دورگە خەیاڵییەی هیچ شوێن پێیەكی ئێستاكەی تێدا نییە.

ئەگەر باسی هەڵوێستی سیاسیش بكەین ئەوا دووبارە رووبەروی سەرزەمینێك دەبینەە كە شوێن پێی خۆمانە، هەموو هەڵوێست وەرگرتنێك بریتیە لە تەماشاكردنی بەردەمی خۆمان، كە ئەم تەماشاكردنە هیچ نییە جگە لەو بەڵگەنەویستەی دەپرسێت چۆن و بۆ ئەم كارە وادەبێت؟

هەڵوێستی سیاسی پرۆسیجەری بیركردنەوەیە لە واقع و هاتنە گۆیە لەسەر لایەك لە لایەكانی واقع، دەپرسیت ئایا هەموو قسەكردنێك لەسەر واقع لە دەروازەكانی سیاسەتەوە بریتیە لە هەڵوێست وەرگرتن، یاخود هەڵوێست وەرگرتن بابەتێكی تر و لایەنێكی تری بیركردنەوە و قسەكردنە.

بۆ هەڵوێست وەرگرتن پێویستمان بەجۆرێك ئیستێك هەیە لەسەر ئیرادە و روون و رەوانی و جیاوازی خوازی بونیادنرابێت، هەڵوێستی سیاسی بە بارێكی تردا بریتیە لە بەشداری سیاسی لە ساتێكدا سیاسیەتێك تووشی ئیفلیج بوون دەبێت لەبەرامبەر راوەستان و بەردەوامیكردن لە پرسیاركردن و گۆران و جموحوڵی ئەكتیفانە.

هەموو ئەو پەیوەندیانەش كە سیاسەتی واقعیانە و هەڵوێستی سیاسی كۆدەكاتەوە سەرزەمینێكە كە لێوان لیچوە لە ململانێ و جیاوازیخوازی، بۆ ئەوەی سیاسەت وەزیفە سەرەكیەی خۆ بگێرێت كە بەخشینی باشاترین دۆخێكە بۆ مرۆڤەكان، یانی سیاسەت هونەری بەدیهێنانی مومكینە لەو پەنتایانەی كە مومكینی تێدا غائیبە، ئیدی لێرەوە فكری سیاسی و هەڵوێستەی سیاسی دوو داینەمۆی ئەو رەوتە سیاسیانەن كە وێستگەكانی كۆمەڵگا بەرێوە دەبەن.

 

 
رۆشنگەری
سه‌رجه‌م بۆچوونه‌كان

-

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت...سەعید کاکەیی

-

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین...مەریوان عەلی

-

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون...هەردی عەلی

-

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا......ئاسۆ ئه‌مین

-

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە...سەعید کاکەیی

-

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌...سه‌لام مارف

-

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت...سه‌لام مارف

-

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری...بێستون محمو‌د

-

حه‌ڤده‌ی شوبات وه‌ك چه‌ركه‌ساتێكی به‌رده‌وام...بێستون محمود

-

ئایا (داوود پێغه‌مبه‌ر) مرۆڤێكی دادپه‌روه‌ر بووه‌؟...شازین هێرش

-

ئیسرائیلیات له‌ سیره‌ی موحه‌مه‌ددا...شازین هێرش

-

هه‌ڕه‌شه‌كانی به‌غدا جدین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیخوان وەك بەڵتەجە...سەلام مارف

-

مرۆڤ, كائینه‌ به‌نرخه‌كه‌ی سه‌رزه‌مین...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

كاتژمێر: چاره‌ك بۆ سفر...یاسین ره‌فیق

-

ئێمه‌ چ جۆره‌ مرۆڤێكین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

كام ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم؟...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

دژه‌ دیموكراسی، شه‌رێكی به‌رپاكراو، له‌گه‌ڵ هه‌مووان...هه‌ردی عه‌لی

-

ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانه‌ی بێ ده‌سه‌ڵاتن...مه‌ریوان عه‌لی

-

داگیركردنی كۆمه‌ڵگا، له‌شه‌ری ناوخۆوه‌ بۆ ستراتیژی سیاسی...راسان

-

یەك رۆژی ماوە بۆ 31 ئاب...سەردەشت زانكۆ

-

فه‌رشه‌كه‌ی دیرك و نه‌وته‌كه‌ی هه‌رێم...هه‌ردی عه‌لی

-

پێگەی كارو پێوانە جێندەرییەكان...سەلام مارف

-

مام جه‌لال، ئه‌و مه‌رگه‌ی زۆرترین لێكدانه‌وه‌ و گۆڕان به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت...ساسان كریم

-

ته‌مه‌نی دیكتاتۆرێك...مه‌ریوان عه‌لی

-

حزب و ئینتمای نیشتمانی...روشیدی سه‌یدا

-

سەرنجێك دەربارەی ئازادی مرۆڤ...بەیان حامید

-

یەكەمین خۆپیشاندان لەسەر بودجە...هەردی عەلی

-

دادوەری كۆمەڵایەتی و بودجە...راسان

-

خۆپیشاندان و مەلاكان.. رایەكی جیاواز...مەریوان عەلی

-

جەهەنەم دەرگاكانی كراوەتەوە.. هاوارێكی نەبیستراو..!...هەردی عەلی

-

ئەنفال لە بیرەوەری ئێمەدا...بەیان حامید

-

راپەرین و فاشیزم... دەرفەتێکی زێرین بەڵام...مەریوان عەلی

-

دەسەڵات و سیاسەت...محەمەد حەکیمی

-

تفەنگەكان لابەرن نۆبەی قەڵەمەكانە...بەیان حامید

-

جیهانی گۆڕاو و دنیای نەگۆڕی ئێمە...هەردی عەلی

-

ھەرگیز ناژین !؟... ئومێد حمە عەلی

-

سەرەتایەک دەربارەی ناتوندوتیژی...مەریوان عەلی

-

به‌یادی حه‌ڤده‌ی شوباته‌وه‌: دێویش بن ده‌كه‌ون...راسان

-

فەلسەفە و ئومێد...ریبوار سیوەلی

-

ڕوداوەکانی بادینان، گۆشەیەک لە ململانێیەکی کۆنەپەرستانە...عەبدوڵا مەحمود

-

له‌په‌راوێزی ته‌قاندنه‌وه‌ی بۆمبیكی كیمیاویی دا چیم دی...سه‌ڵاح جه‌میل

-

بێدەنگی و سزا...مەریوان عەلی

-

هێڵە سورەكان چۆن كۆتایی پێدەهێندرێت؟...مەریوان عەلی

-

پڕۆژەو پاکیجەکانی چاکسازی، ... عەبدوڵا مەحمود

-

لە كوردستان چی روویدا؟...مەریوان عەلی

-

داهات و بودجە بەدەست میلیشیاوە... عەبدوڵا مەحمود

-

قوتابخانەی فرانكفۆرت، لە رەخنەی فكرەوە بۆ رەخنەی كۆمەڵگا...ئیبراهیم ئەلحەیدەری

-

میدیاکان و ده‌سه‌ڵات...د.فه‌ره‌یدوون وه‌ردی نژاد

-

ڕاگه‌یاندن، سیاسه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌جیهاندا... ئا: محه‌مه‌د حه‌کیمی

-

دیموكراسیەت، ناتوندوتیژی و بەربەرەكانی...مەریوان عەلی

-

یورگن هابرماس و پرسی دموکراسی...ئا: محه‌ممه‌د حه‌کیمی

-

شۆڕشه‌کان...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئەخلاقی بەپرسیارێتی...مەریوان عەلی

-

نەوەیەكی تورە، لە شەرعیەتی شۆرشگێری...مەریوان عەلی

-

بۆچی حكومەت هەڵوەشێتەوە؟...هەردی عەلی

-

با بەس بێ کورد کوژی‌...دەستەیەك لە نووسەرو ڕۆشنبیرو هونەرمەندانی کورد لە کەنەدا

-

سیاسەتی واقعی و هەڵوێستی سیاسی...هەردی عەلی

-

گۆران لە نەگۆردا، هەنگاوێك بۆ ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات...راسان عەلی

-

لە یاداشتەوە بۆ گۆران...مەریوان عەلی

-

دیموكراسی لە ڕەهەندێكی ترەوە ????????...مەریوان عەلی

-

سەرنجێك لەسەر شكاندنی بێدەنگی...راسان

-

سیاسەتی دیموكراسیانە لە هەرێمەكەی ئێمەدا...مەریوان عەلی

-

سەردەمی هەڕەشەی مەستەشارەكان...سەلام مارف

-

شانازی ئازادی رادەربرین لەبەردەم پرسیاردا...هەردی عەلی

-

پرسیار لە ئازادی...مەریوان عەلی

-

بڵانسی هێزەكان و ناكۆكیە سیاسیەكان...راسان عەلی

-

تابلۆ شێواوەكەی هەولێر...سەلام مارف

-

پشتگیری بۆ كەمپەینی كۆمپانیای ووشە...گۆڤاری رۆشنگەری

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌کته‌ر کێیه‌و کێ ئه‌کته‌ره‌؟...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌فسون و ئاماده‌بونی ئه‌کته‌ر...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ڕۆشنبیر و خه‌ڵک و ده‌سه‌ڵات ...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ٢٠١١ دا و داهاتوویەکی نەدیار...سەعید کاکەیی

-

ئەی دز لەكوێـی، خاوەنماڵ هەموو شتەكانی برد...سەلام مارف

-

لـیبرالیزم و پێداویسته‌كانی ده‌سه‌ڵاتی كوردستانی ...سه‌عید كاكه‌یی

-

ئۆتۆمبیـــل و تۆپبــاران ...هەردی عەلی

-

رۆژێك بەرلە پشووی پەرلەمان...راسان عەلی

-

بەرگرتن لە هێرشەكان.. لە پەراوێزی مافەكانی مرۆڤدا... ئومێد ئەمین

-

دیموكراسی و هەڕەشە...مەریوان عەلی

-

لە نێوان ئەخلاق‌و سیاسەتدا .. هەڵوەستەیەك...زوبێر رەسوڵ

-

مقدەس چۆن بە لەناوبردن دەپارێزرێت؟...مەریوان عەلی

-

كوشتن وەك تۆڵەسەندنەوە لە قەڵەم...هەردی عەلی

-

بەیاننامەی ناڕەزایەتی...گۆڤاری رۆشنگەری

-

بۆچی نێوەندێك بۆ رۆشنگەری؟...مەریوان عەلی

 

 

رۆشنگەری
وتار‌و بۆچوون

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت

سەعید کاکەیی

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین

مەریوان عەلی

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون

هەردی عەلی

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا...

ئاسۆ ئه‌مین

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی

سه‌وسه‌ن هیرانی

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە

سەعید کاکەیی

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز

مه‌ریوان عه‌لی

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌

سه‌لام مارف

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت

سه‌لام مارف

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری

بێستون محمو‌د

رؤشنطةرى

C 2010 All right reserved, roshngari.com