head

 

 

 

 

كاتژمێر: چاره‌ك بۆ سفر

 

یاسین ره‌فیق

له‌ ماوه‌ی رابردوودا به‌نده‌ سه‌رقاڵی خوێندنی ئه‌ده‌بی روسی بووم له‌ روسیاسی فیدرال، ئه‌و ئه‌ده‌به‌ ئیملاقه‌ی كاریگه‌ری به‌سه‌ر كۆی ئه‌ده‌بی جیهانه‌وه‌ هه‌یه‌، زۆر له‌ به‌رهه‌مه‌ ئه‌ده‌بیه‌ گه‌وره‌كانی وه‌ك . بوشكین، ولیرمنتوف، وبیلینسكی، وغوغول، وتلستوی، ودوستیفسكی، وغوركی، وشولوخوف، وتشیخوف.... خوێنده‌وه‌، هه‌ڵبه‌ت تا فێری زمانی روسی نه‌بووم نه‌متوانی چێژ له‌و شاكاره‌ ئه‌ده‌بیانه‌ ببینم كه‌ هه‌نوكه‌ كاریگه‌ری گه‌وره‌یان به‌سه‌ر منه‌وه‌ به‌جێهێشتوه‌، له‌ نێو ئه‌دیبه‌ گه‌وره‌كانی روسدا مامۆستای ماسته‌ره‌كه‌م پێی باشبوو توێژینه‌وه‌كه‌م تایبه‌ت بێت به‌ هه‌ر دوو نوسه‌ر: ریما كازاكوفا و ئه‌لكسه‌نده‌ر بروخانوف، هه‌ڵبه‌ت شعره‌كانی ریما و شاكاره‌كانی بروخانوف له‌ ئاستی نه‌مریدان، هه‌ربۆیه‌ له‌ ژێر سێبه‌ری ئه‌و دوو ئه‌دیبه‌ گه‌وره‌یه‌دا ئه‌م وتاره‌ ده‌نوسمه‌وه‌(به‌ ئومێدی ئه‌وه‌ی له‌ ده‌رفه‌تێكی تردا به‌ وردی له‌سه‌ر ئه‌م دوو ئه‌دیبه‌ بنوسم).

هه‌ڵبژاردنی ئه‌و تایتڵه‌ په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆی به‌یه‌كێك له‌ لێكچه‌ره‌كانی نێو كۆلیژه‌وه‌ هه‌بوو له‌ روسیا، پرۆفیسۆری لێكچه‌ره‌كه‌ محازه‌یه‌ره‌كی داینێ له‌سه‌ر رۆڵی كات له‌ ئه‌ده‌بدا و به‌ تایبه‌تی له‌ كورته‌ چیرۆكدا، هه‌ڵبه‌ت دارشتن و رێكخستنی رووداوه‌كانی نێو كورته‌ چیرۆك لای ئه‌و مامۆستایه‌م ته‌نها پابه‌ندی كات نه‌بوو، یانی چیرۆكی هه‌موو رووداوه‌كان له‌سه‌ر بنچینه‌ی كات دیاریناكرێت، به‌ڵام كات له‌ كورته‌ چیرۆكدا په‌یوه‌ندی به‌ جه‌وهه‌ری رووداوه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌، له‌ كورته‌ چیرۆكدا ناكرێت كات فه‌رامۆشبكرێت، واته‌ كات ده‌شێت له‌ شكڵبه‌ندی ساڵ و مانگ و هه‌فته‌ و رۆژ و كاتژمێر .. خۆی بكاته‌ بنه‌ما بۆ كۆكردنه‌وه‌ی مفرده‌ی رووداوه‌كان، به‌ڵام ده‌شێت كات بكه‌وێته‌ چركه‌ی ناكاته‌وه‌، چركه‌ی ناكات پرسێكی گه‌وره‌ بوو لای من، جۆرێك سه‌رسامی و تێنه‌گه‌یشتنی بۆ من خوڵقاند، پرسیاری ئه‌وه‌ی لا دروست كردم ئه‌گه‌ر راست بێت ناشوێن یان بۆشایی یاخود كۆتایی بینین راست بێت، ده‌شێت ناكات یاخود وه‌ستاندنی كات، به‌ گوزارشتێكی تر ئه‌ودیو كات بكه‌وین، یان كاتێك هه‌بێت بكاته‌ سفر، هه‌ڵبه‌ت ئه‌م وتوێژه‌ كه‌مێك له‌ لێكچه‌ره‌كه‌ی دورخستینه‌وه‌، به‌ڵام مامۆستاكه‌م درێژه‌یدا به‌ وتوێژه‌كه‌مان، رێكه‌وتین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر پێناسێك هه‌بێت له‌سه‌ر كات ئه‌وا پێویسته‌ له‌ چركه‌یه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ بكات بۆ ناكۆتا، یانی كات تێپه‌رینه‌ به‌ نێو بۆشاییدا، تێپه‌رینه‌ به‌و ناشوێنه‌ی وه‌ك دوو هێڵی ته‌ریب به‌یه‌كتر به‌ یه‌ك ناگه‌ن، گه‌ر راست بێت كات سه‌ره‌تا و كۆتایی نه‌بێت، كه‌واته‌ جۆرێك په‌یوه‌ندی كات و ناشوێن به‌یه‌كه‌وه‌ گرێده‌داته‌وه‌، به‌وه‌ی ناشوێن بریتیه‌ له‌ پێناسی شوێنێكی نه‌دۆزراوه‌، له‌ كاتێكدا ناكاتیش بریتیه‌ له‌ (هیچ) وه‌ختێكی دیاریكراو، ناكات یان (كاتی سفر)ێك بریتی بێت له‌ پابه‌ند نه‌بوون به‌ پۆلێنبه‌ندی كاته‌وه‌(سه‌ده‌ و ساڵ و مانگ و هه‌فته‌ و وه‌رز و ..) بریتیه‌ له‌ وه‌ختێكی ئه‌به‌دی و نه‌مر وه‌ختێك كه‌ له‌ دایك نابێت و نامرێت، ئه‌و وه‌خته‌ش له‌ كورته‌ چیرۆكدا برێك كاتی شاراوه‌یه‌ كه‌ رووداوه‌كان به‌ ناكاتدا گوزه‌ر ده‌كه‌ن.

ئه‌ده‌ب رووبه‌رێكی فراوانتر و جه‌نجاڵتره‌ له‌ رووبه‌ری زۆر كایه‌ی مرۆیی تر داگیرده‌كات، په‌یوه‌ندی ئه‌ده‌ب به‌ سیاسه‌ت و ئابوری و كلتور و كۆی ژیانی مرۆڤه‌وه‌ له‌ په‌یوه‌ندی رۆح ده‌چێت به‌ جه‌سته‌وه‌، دروست شتێكی خلود و نهێنی هه‌یه‌ كه‌ ئیلهام به‌ داهێنه‌ره‌ ئه‌ده‌بیه‌كان ده‌به‌خشێت بۆ نوسینه‌وه‌ی تێكسته‌ شعری و شانۆیی و چیرۆك و رۆمان و نۆته‌كانی موزیك..، هیچ پاڵنه‌رێكی فشارئاسای ده‌ره‌كی نییه‌ بتوانێت تێكستێت بنوسێته‌وه‌، هه‌موو ئه‌و تێكسته‌ نه‌مرانه‌ی كات كاریگه‌ری له‌سه‌ر دروست ناكات له‌ رۆحه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌،  تێكست و شاكاره‌ ئه‌ده‌بیه‌ نه‌مره‌كان، له‌ شوێنێكه‌وه‌ دێن كه‌ نه‌ناسراوه‌، له‌ شوێنێكه‌وه‌ هیچ شوێن پێی كه‌سێكی تری لێ نییه‌ جگه‌ له‌ شوێنپێی ئه‌دیبه‌ داهێنه‌ره‌كان، هه‌ڵبه‌ت له‌ ناكاتیشه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ده‌گرن، واته‌ زه‌مه‌ن جه‌به‌روتی خۆی تاقیناكاته‌وه‌ بۆ خوڵقاندن و هه‌ڵهێناجاندنی ده‌قێكی نه‌مر، كات له‌شه‌رێكی ئه‌به‌دیدایه‌ ده‌ژی دژ به‌ ده‌قه‌ نه‌مره‌كات، له‌م شه‌ره‌دا كات دۆراوه‌یه‌ به‌وه‌ی به‌ تێپه‌ری هه‌ر چركه‌ و سه‌ده‌یه‌ك ده‌ ئه‌ده‌بیه‌ نه‌مره‌كان وه‌ك خۆیان ده‌مێننه‌وه‌.

پرسیاری ئه‌وه‌ی ئێمه‌ و كات و شوێن چۆن هارمۆنیانه‌ پێكه‌وه‌ كۆكراینه‌ته‌وه‌، ئه‌گه‌ر پرسیارێكی فه‌لسه‌فی بێت، ئه‌وا به‌ پله‌ی نایاب پرسیارێكی ئه‌ده‌بیه‌، به‌وه‌ی ئه‌م سێ توخمه‌ به‌ جۆرێكی تێكه‌ڵكێش پیت به‌ پیتی شاكاره‌كان به‌ یه‌كه‌وه‌ كۆده‌كاته‌وه‌، هه‌موو چركه‌ و شوێنپێ و خودێك رۆڵی سه‌ره‌كی ده‌بینن له‌ به‌یه‌كه‌وه‌ به‌ستنه‌وه‌ی رووداوه‌كان، چركه‌ی سفر و هه‌نگاوی پێش گه‌یشتن به‌ زه‌وی و كه‌سی نادیار، ئه‌و ئیلهام و رۆحه‌ نادیاره‌یه‌ به‌ نێو ده‌قه‌ ئه‌ده‌بیه‌كاندا گوزه‌رده‌كات، یانی ئه‌دیب له‌ نه‌بوونه‌وه‌ خوڵقاندن ده‌خوڵقێنێت، ئه‌دیب له‌ یه‌ك كاتدا داهێنه‌ری كات و شوێن و خوده‌، جۆرێك له‌ ده‌سه‌ڵاتی ره‌بانی هه‌یه‌ كه‌ هه‌موو شته‌كان به‌یه‌كه‌وه‌ كۆده‌كاته‌وه‌.

 
رۆشنگەری
سه‌رجه‌م بۆچوونه‌كان

-

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت...سەعید کاکەیی

-

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین...مەریوان عەلی

-

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون...هەردی عەلی

-

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا......ئاسۆ ئه‌مین

-

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە...سەعید کاکەیی

-

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌...سه‌لام مارف

-

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت...سه‌لام مارف

-

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری...بێستون محمو‌د

-

حه‌ڤده‌ی شوبات وه‌ك چه‌ركه‌ساتێكی به‌رده‌وام...بێستون محمود

-

ئایا (داوود پێغه‌مبه‌ر) مرۆڤێكی دادپه‌روه‌ر بووه‌؟...شازین هێرش

-

ئیسرائیلیات له‌ سیره‌ی موحه‌مه‌ددا...شازین هێرش

-

هه‌ڕه‌شه‌كانی به‌غدا جدین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

ئیخوان وەك بەڵتەجە...سەلام مارف

-

مرۆڤ, كائینه‌ به‌نرخه‌كه‌ی سه‌رزه‌مین...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

كاتژمێر: چاره‌ك بۆ سفر...یاسین ره‌فیق

-

ئێمه‌ چ جۆره‌ مرۆڤێكین؟...مه‌ریوان عه‌لی

-

كام ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم؟...سه‌وسه‌ن هیرانی

-

دژه‌ دیموكراسی، شه‌رێكی به‌رپاكراو، له‌گه‌ڵ هه‌مووان...هه‌ردی عه‌لی

-

ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانه‌ی بێ ده‌سه‌ڵاتن...مه‌ریوان عه‌لی

-

داگیركردنی كۆمه‌ڵگا، له‌شه‌ری ناوخۆوه‌ بۆ ستراتیژی سیاسی...راسان

-

یەك رۆژی ماوە بۆ 31 ئاب...سەردەشت زانكۆ

-

فه‌رشه‌كه‌ی دیرك و نه‌وته‌كه‌ی هه‌رێم...هه‌ردی عه‌لی

-

پێگەی كارو پێوانە جێندەرییەكان...سەلام مارف

-

مام جه‌لال، ئه‌و مه‌رگه‌ی زۆرترین لێكدانه‌وه‌ و گۆڕان به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت...ساسان كریم

-

ته‌مه‌نی دیكتاتۆرێك...مه‌ریوان عه‌لی

-

حزب و ئینتمای نیشتمانی...روشیدی سه‌یدا

-

سەرنجێك دەربارەی ئازادی مرۆڤ...بەیان حامید

-

یەكەمین خۆپیشاندان لەسەر بودجە...هەردی عەلی

-

دادوەری كۆمەڵایەتی و بودجە...راسان

-

خۆپیشاندان و مەلاكان.. رایەكی جیاواز...مەریوان عەلی

-

جەهەنەم دەرگاكانی كراوەتەوە.. هاوارێكی نەبیستراو..!...هەردی عەلی

-

ئەنفال لە بیرەوەری ئێمەدا...بەیان حامید

-

راپەرین و فاشیزم... دەرفەتێکی زێرین بەڵام...مەریوان عەلی

-

دەسەڵات و سیاسەت...محەمەد حەکیمی

-

تفەنگەكان لابەرن نۆبەی قەڵەمەكانە...بەیان حامید

-

جیهانی گۆڕاو و دنیای نەگۆڕی ئێمە...هەردی عەلی

-

ھەرگیز ناژین !؟... ئومێد حمە عەلی

-

سەرەتایەک دەربارەی ناتوندوتیژی...مەریوان عەلی

-

به‌یادی حه‌ڤده‌ی شوباته‌وه‌: دێویش بن ده‌كه‌ون...راسان

-

فەلسەفە و ئومێد...ریبوار سیوەلی

-

ڕوداوەکانی بادینان، گۆشەیەک لە ململانێیەکی کۆنەپەرستانە...عەبدوڵا مەحمود

-

له‌په‌راوێزی ته‌قاندنه‌وه‌ی بۆمبیكی كیمیاویی دا چیم دی...سه‌ڵاح جه‌میل

-

بێدەنگی و سزا...مەریوان عەلی

-

هێڵە سورەكان چۆن كۆتایی پێدەهێندرێت؟...مەریوان عەلی

-

پڕۆژەو پاکیجەکانی چاکسازی، ... عەبدوڵا مەحمود

-

لە كوردستان چی روویدا؟...مەریوان عەلی

-

داهات و بودجە بەدەست میلیشیاوە... عەبدوڵا مەحمود

-

قوتابخانەی فرانكفۆرت، لە رەخنەی فكرەوە بۆ رەخنەی كۆمەڵگا...ئیبراهیم ئەلحەیدەری

-

میدیاکان و ده‌سه‌ڵات...د.فه‌ره‌یدوون وه‌ردی نژاد

-

ڕاگه‌یاندن، سیاسه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌جیهاندا... ئا: محه‌مه‌د حه‌کیمی

-

دیموكراسیەت، ناتوندوتیژی و بەربەرەكانی...مەریوان عەلی

-

یورگن هابرماس و پرسی دموکراسی...ئا: محه‌ممه‌د حه‌کیمی

-

شۆڕشه‌کان...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئەخلاقی بەپرسیارێتی...مەریوان عەلی

-

نەوەیەكی تورە، لە شەرعیەتی شۆرشگێری...مەریوان عەلی

-

بۆچی حكومەت هەڵوەشێتەوە؟...هەردی عەلی

-

با بەس بێ کورد کوژی‌...دەستەیەك لە نووسەرو ڕۆشنبیرو هونەرمەندانی کورد لە کەنەدا

-

سیاسەتی واقعی و هەڵوێستی سیاسی...هەردی عەلی

-

گۆران لە نەگۆردا، هەنگاوێك بۆ ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات...راسان عەلی

-

لە یاداشتەوە بۆ گۆران...مەریوان عەلی

-

دیموكراسی لە ڕەهەندێكی ترەوە ????????...مەریوان عەلی

-

سەرنجێك لەسەر شكاندنی بێدەنگی...راسان

-

سیاسەتی دیموكراسیانە لە هەرێمەكەی ئێمەدا...مەریوان عەلی

-

سەردەمی هەڕەشەی مەستەشارەكان...سەلام مارف

-

شانازی ئازادی رادەربرین لەبەردەم پرسیاردا...هەردی عەلی

-

پرسیار لە ئازادی...مەریوان عەلی

-

بڵانسی هێزەكان و ناكۆكیە سیاسیەكان...راسان عەلی

-

تابلۆ شێواوەكەی هەولێر...سەلام مارف

-

پشتگیری بۆ كەمپەینی كۆمپانیای ووشە...گۆڤاری رۆشنگەری

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌کته‌ر کێیه‌و کێ ئه‌کته‌ره‌؟...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ئه‌فسونی ئه‌کته‌ر: ئه‌فسون و ئاماده‌بونی ئه‌کته‌ر...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

ڕۆشنبیر و خه‌ڵک و ده‌سه‌ڵات ...سه‌رکاو هادی گۆرانی

-

کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ٢٠١١ دا و داهاتوویەکی نەدیار...سەعید کاکەیی

-

ئەی دز لەكوێـی، خاوەنماڵ هەموو شتەكانی برد...سەلام مارف

-

لـیبرالیزم و پێداویسته‌كانی ده‌سه‌ڵاتی كوردستانی ...سه‌عید كاكه‌یی

-

ئۆتۆمبیـــل و تۆپبــاران ...هەردی عەلی

-

رۆژێك بەرلە پشووی پەرلەمان...راسان عەلی

-

بەرگرتن لە هێرشەكان.. لە پەراوێزی مافەكانی مرۆڤدا... ئومێد ئەمین

-

دیموكراسی و هەڕەشە...مەریوان عەلی

-

لە نێوان ئەخلاق‌و سیاسەتدا .. هەڵوەستەیەك...زوبێر رەسوڵ

-

مقدەس چۆن بە لەناوبردن دەپارێزرێت؟...مەریوان عەلی

-

كوشتن وەك تۆڵەسەندنەوە لە قەڵەم...هەردی عەلی

-

بەیاننامەی ناڕەزایەتی...گۆڤاری رۆشنگەری

-

بۆچی نێوەندێك بۆ رۆشنگەری؟...مەریوان عەلی

 

 

رۆشنگەری
وتار‌و بۆچوون

وڕێنەی نەدیایەم باوکت، ئەمردم وە حەسرەت دایکت

سەعید کاکەیی

كۆمەڵگای داخراو، كاوە گەرمیانی وەك دەرفەتێك بۆ روانین

مەریوان عەلی

سەرۆك نەخۆشە! بەڵام رەخنەكان وەك خۆیان ماون

هەردی عەلی

بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ له‌نێوان یۆتۆپیاو ئایدۆلۆجیادا...

ئاسۆ ئه‌مین

سێ شت به‌ پێوه‌رێكی دی.. رۆڵی پارتی

سه‌وسه‌ن هیرانی

ڕەشنووسی دەستوور و دانوستاندنی هەمەلایەنی ڕیزبەندانە

سەعید کاکەیی

له‌ په‌راوێزی كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك، رایه‌كی جیاواز

مه‌ریوان عه‌لی

ئیسلامیزه‌كردن، فۆبیا‌و كاردانه‌وه‌

سه‌لام مارف

شۆڕشی داهاتوو، شۆڕشی دابه‌شكردنه‌وه‌ی سامان ده‌بێت

سه‌لام مارف

بودجه‌ له‌نێوان ژیانێكی دادپه‌روه‌رانه‌و ناوێكی خوازراو بۆ به‌ سستماتیكه‌كردنی نادادپه‌روه‌ری

بێستون محمو‌د

رؤشنطةرى

C 2010 All right reserved, roshngari.com